Diagnostyka i leczenie niepłodności - Kraków

Diagnostyka niepłodności

Co to jest niepłodność?

Światowa Organizacja Zdrowia zdefiniowała niepłodność jako niemożność zajścia w ciążę po 12 miesiącach regularnego współżycia bez stosowania metod zapobiegania ciąży.

Zaleca się, aby niepłodność rozpoznaną po 35 rż kobiety leczyć dużo agresywniej i wcześniej podejmować decyzje o zastosowaniu technik wspomaganego rozrodu ze względu na malejący wraz z wiekiem potencjał reprodukcyjny kobiety. Zwłoka w tym okresie jest niewybaczalnym marnowaniem czasu reprodukcyjnego kobiety i zmniejsza szanse na powodzenie leczenia.

Niepłodność - choroba społeczna

Światowa Organizacja Zdrowia uznaje niepłodność za chorobę społeczną. Wynika to z faktu, że nie leczona choroba ma niezwykle destrukcyjny wpływ na zdrowie i życie społeczne nie tylko dwojga ludzi, ale również ich bliskich.

Rozpoznanie niepłodności nie jest niczym wstydliwym. Problemy z płodnością są dość częste i dotyczą około 8% populacji, czyli 1 pary na 12. Badania prowadzone w USA kilka lat temu wykazało, że 10-15% par w wieku 15 do 44 lat, które pragnęły posiadać dzieci, było niepłodnych.

Wg ostatniego badania przeprowadzonego na zlecenie ESHRE, częstość występowania niepłodności w krajach rozwijających się i rozwiniętych wynosi od 6,9 - 9,3%. Autorzy raportu zwrócili uwagę, że jedynie połowa z tej liczby (51-56%) aktywnie szuka możliwości leczenia a zaledwie 22% otrzymuje leczenie adekwatne do przyczyny niepłodności.

Przyczyny niepłodności

Ludzki układ rozrodczy, zarówno męski, jak i żeński jest niezwykle delikatny i łatwo podlega niekorzystnym wpływom czynników obecnych w naszym otoczeniu.

Niepłodność męska - przyczyny

W ostatnich latach coraz bardziej palącym problemem staje się niepłodność męska.

Wiąże się to z coraz narastającym rozpowszechnieniem szkodliwych dla rozwoju plemników substancji chemicznych, w tym substancji o budowie zbliżonej do żeńskich hormonów płciowych. Również niekorzystne warunki pracy, prowadzące do okresowego przegrzewania jąder, powodują obniżenie parametrów nasienia. Dotyczy to mężczyzn prowadzących siedzący tryb życia, kierowców i operatorów urządzeń mechanicznych. Jakość nasienia jest również znacznie niższa u palących. Nieco rzadszą przyczyna niepłodności męskiej są powikłania poinfekcyjne, np. po śwince.

Pewną grupę, szczególnie trudno poddającą się leczenie stanowią mężczyźni z drobnymi zaburzeniami genetycznymi, takimi jak np. delecje w zakresie długiego ramienia chromosomu Y.

Na uwagę zasługuje również fakt, że w przypadku niepłodności męskiej jedyną skuteczną metodą leczenia jest zastosowanie metod wspomaganego rozrodu, inseminacji domacicznej gdy jakość nasienia jest nieznacznie niższa oraz ICSI w trudniejszych przypadkach.

Niepłodność żeńska - przyczyny

U kobiety najważniejszym czynnikiem określającym płodność jest wiek. Płodność kobiety zmniejsza się z wiekiem, a proces ten nabiera szczególnego tempa po 35 rż. Kobieta rodzi się z pewna określoną ilością komórek jajowych, których ubywa w trakcie jej życia biologicznego. Tempo to jest zróżnicowane i inne dla każdej kobiety. Ostatnio sugeruje się, że potencjał rozrodczy może być znacząco niższy u kobiet, które miały wykonane w przeszłości zabiegi chirurgiczne na jajnikach.

Zaburzenia jajeczkowania

Najczęstszymi zaburzeniami powodującymi obniżenie płodności kobiety są zaburzenia jajeczkowania. Z reguły wiążą się z zaburzeniem regularności krwawień miesięcznych. Szczególnym przypadkiem jest zespół policystycznych jajników (PCOS), w którym występują rzadkie miesiączki, charakterystyczny obraz jajników w badaniu USG oraz mogą być widoczne objawy podwyższenia stężeń męskich hormonów płciowych (tzw. androgenizacji) - trądzik i nadmierne owłosienie.

Niedrożność jajowodów

Osobną grupę stanowią kobiety z uszkodzeniem jajowodów prowadzącym do ich niedrożności. Najczęściej do uszkodzenia jajowodów dochodzi w wyniku infekcji, po zapaleniu przydatków lub stanów zapalnych w jamie otrzewnej.

Typowym przykładem jest niedrożność jajowodów jako skutek rozlanego zapalenia otrzewnej, np. w wyniku zapalenia wyrostka robaczkowego w dzieciństwie. Warto pamiętać, że każda przebyta operacja w zakresie jamy brzusznej zwiększa ryzyko powstania zrostów i w ich następstwie niedrożności jajowodów.

Infekcje dróg rodnych

W ostatnich latach wzrasta częstość infekcji dróg rodnych spowodowanych chlamydiami. Często infekcje te przebiegają bezobjawowo, przez co są trudne do wykrycia i leczenia.

U kobiet z niedrożnymi jajowodami jedyna skuteczna metodą leczenia jest zastosowanie zapłodnienia pozaustrojowego i przeniesienia zarodka do jamy macicy. W tej grupie obserwuje się wysoki odsetek powodzenia leczenia.

Endometrioza

Płodność kobiety może być także obniżona w przypadku endometriozy. Mechanizm, w jakim schorzenie to wpływa na zdolność do zajścia w ciążę jest wielokierunkowy i w części przypadków jedyną skuteczną formą leczenia może być IVF-ET.

Diagnostyka niepłodności męskiej

W diagnostyce niepłodności męskiej najważniejszym badaniem jest ocena nasienia, wykonana przez profesjonalnie zajmujące się tym laboratorium. Ważne jest by ocena była dokonana zgodni z kryteriami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) lub tzw. kryteriami Krugera.

W przypadku stwierdzenia bardzo niskiej jakości nasienia może być konieczne wykonanie badania kariotypu oraz badania genetycznego w kierunku delecji w obrębie długiego ramienia chromosomu Y.

Wykonujemy komputerową analizę nasienia. Analiza ta pozwala na niezwykle precyzyjne określenie parametrów nasienia, w tym koncentracji, ruchliwości i morfologii plemników. Niezwykle istotną zaletą komputerowej analizy nasienia jest możliwość określenia żywotności plemników oraz analiza fragmentacji chromatyny plemników pod kątem poprawności DNA - nośnika informacji genetycznych gamety męskiej.

Diagnostyka niepłodności żeńskiej

Diagnostyka niepłodności kobiecej jest bardzie złożona i niestety, częściej inwazyjna, niż w przypadku mężczyzny. Ocena stężenia FSH i ew. estradiolu w pierwszych dniach cyklu miesięcznego może dostarczyć informacji o tzw. rezerwie jajnikowej, w przybliżeniu odnoszącej się do potencjału rozrodczego kobiety.

Ocena anatomiczna narządu rodnego

Ginekologiczne badanie USG może określić, czy nie ma nieprawidłowości anatomicznych w zakresie narządu rodnego, mogących utrudniać lub uniemożliwiać zajście w ciążę.

Ocena drożności jajowodów

Następnym etapem jest ocena drożności jajowodów. Metodą z wyboru jest histerosalpingografia (HSG ). Badanie polega na wprowadzeniu kontrastu przez cewnik założony do szyjki macicy i ocenie jego przepływu do jamy macicy i jajowodów. Badanie dostarcza dodatkowych informacji o ew. nieprawidłowościach anatomicznych jamy macicy.

Dodatkowe badania i zabiegi

Jeżeli para jest kwalifikowana do procedury zapłodnienia pozaustrojowego często wykonuje się dodatkowe badania, w tym bakteriologiczne narządu rodnego i nasienia oraz badanie histeroskopowe. W części przypadków wskazany może być diagnostyczny zabieg laparoskopowy.

artvimed.pl artvimed.eu artvimed.com